Werkgroepen en projecten
Open Monumentendag
Elk jaar, in het tweede weekend van september, wordt landelijk
de Open Monumentendag gehouden.
In de gemeente Dongen is dat standaard zaterdag. In samenwerking met (en gesubsidieerd
door) de gemeente Dongen bieden wij op die dag een interessant programma rond de
monumenten en het erfgoed dat Dongen rijk is.
Voor het thema sluiten wij ons in principe
aan bij het landelijk onderwerp. Wanneer dat niet echt te realiseren is in het Dongense,
richten we ons op een meer plaatselijk onderwerp.
Afhankelijk van het thema worden
op Open Monumentendag verschillende monumenten open gesteld voor bezichtiging. Vaak
wordt van te voren ook een lezing georganiseerd waarin een bepaald aspect van het
thema aan de orde komt. In de afgelopen jaren zijn ook verschillende boekjes over
die thema's uitgebracht.
Informatie over deze commissie bij:
Ellie Oerlemans
Trompethof 7
5101 AK Dongen
T: 0162 -
Open Monumentendag
Recente voorbeelden
Open monumentendag 2006: Middeleeuws marktfeest
Het landelijk thema van Open Monumentendag
2006 was FEEST !!
In Dongen hebben we dat vertaald in een heel bijzondere manifestatie:
een middeleeuwse jaarmarkt georganiseerd door onze heemkundekring, de vereniging
Kunst naar Kracht, de gemeente Dongen en vele anderen.
Dat vond plaats op zaterdag
9 september 2006.
In de Dongense middeleeuwse omgeving van de Oude Kerk aan de Kerkstraat
is die markt gehouden. Zo'n 100 vrijwilligers van tal van organisaties beeldden dat
jaarfeest-
Open monumentendag 2005: Religieus erfgoed
Het landelijk thema in 2005 was 'Religieus
erfgoed', een thema waarvan in de hele gemeente Dongen heel wat te zien en te vertellen
is. kerken, kerkhoven, veldkapellen, wegkruisen, Maria-
Open
Monumentendag 2005 is daarom breed aangepakt door de Dongense en 's Gravenmoerse
heemkundekringen.
Het bijbehorende boekje 'Religieus Erfgoed in Dongen en 's Gravenmoer,
nu en vroeger' geeft een uitgebreid overzicht van het nog aanwezige erfgoed en wat
intussen verdwenen is. Bovendien wordt de oorsprong en ontwikkeling van die religieuze
uitingen uiteen gezet.
Open monumentendagen 2002, 2003 en 2004
In 2002 is begonnen om een rondtocht langs
de Dongense Monumenten te organiseren en te beschrijven.
Dat heeft geleid tot een
drietal wandel/fietsroutes: Tocht langs de Dongense Monumenten 1, 2 en 3.
Deze routes
zijn nog steeds actueel.
Tocht 1 voerde ons langs de monumenten in het centrum van
Dongen.
Het jaar daarna, 2003 'het jaar van de boerderij' leidde tocht 2 langs de
monumenten in het buitengebied van Dongen.
De derde tocht in 2004 omvatte het oudste deel van Dongen (Heuvel/Heuvelstraat/Kerkstraat)
met een extra accent op de leer(verwerkende) industrie die vooral in die hoek voorkwam.
Open Monumentendag 2007: Moderne monumenten / wederopbouwperiode (1945-
Voorafgaand
aan de eigenlijke Open Monumentendag werd de film "Dongen anno 1960" vertoond.
Deze
op initiatief van Cees van Dongen film liet aan zo'n 150 kijkers de vele facetten
van het Dongense leven uit die tijd zien. Op de Open Monumentendag 8 september was
in de voormalige Pauluskerk een expositie ingericht met impressies van de wederopbouwperiode.
Een zestal aspecten van het leven 'toen' (wonen, religie, speelgoed, mode en onderwijs)
werden in het daglicht gesteld door foto's van gebouwen en voorwerpen uit die periode.
Open Monumentendag 2008: Sporen uit het verleden.
Monumentenlezing:
Donderdag 11 september in Zaal Aurora aan de Kerkstraat in Dongen. Daar organiseerde Heemkundekring
De Heerlyckheit Dongen in het kader van de Open Monumentendag een avond met twee bijzondere presentaties rondom het centrale thema: Sporen uit het verleden. Zowel over de Tram in Dongen als over Veldnamen van toen en nu werd die avond verteld. Uiteraard ondersteund met het nodige beeldmateriaal.
zaterdag 13 september 2008, De Heuvel en omgeving.
Opening
Om 10.30 uur gaf de heer J. Velthoven, wethouder van o.a.
volkshuisvesting, waaronder ook monumentenzorg valt,
de officiële start van deze dag.
Na enkele woorden wordt de Open Monumentendag – vlag gehesen.
Van sporen tot interpretatie
Het vinden van sporen uit het verleden geeft lang niet altijd een
duidelijk beeld van het leven en werken in die voorbij tijd.
Om het leven van toen te leren kennen komt daar nog veel redeneren
en onvermijdelijk ook interpreteren bij kijken.
Vrijwilligers van de stichting IJzertijdboerderij demonstreren hoe het in
z’n werk ging om van gevonden paalsporen tot een volledige boerderij
te komen. Ook hoe het gegaan is om met louter de gevonden
spintollen de toenmalige weeftechniek te leren kennen, wordt
aanschouwelijk gemaakt.
Rondleiding o.l.v. gids over terrein
De gids bij elke groep nam de vele belangstellenden mee over het terrein waar ooit het 17e eeuws slotje Lindenheuvel stond. Door middel van grondboren is men hier op zoek geweest naar sporen uit die tijd.
Hoe dat ging wordt gedemonstreerd. Bodemvondsten ooit hier gedaan waren te zien.
Over de industriële sporen uit het Dongense leerlooi-
Rondrit o.l.v. gids door omgeving
Lijn 11, een door een trekker getrokken soort tram, reed elk uur met ongeveer 25 belangstellenden en een gids door de omgeving van het oudst bewoonbare gedeelte van Dongen. Aandacht werd besteedt aan meerdere sporen in het landschap: de voormalige draaibrug, de bestrating in de Groenstraat, de Vlaamse schuur, de Oosterhoutse Baan, typische haagbegroeiingen enz.
Brocantemarkt
Op zoek naar curiosa en/of oude boeken? Aan de rand van De Heuvel stonden vele kramen opgesteld waar deskundigen en enthousiaste amateurs u bijzondere koopwaar uit grootmoeders tijd aanboden.
Ruilmarkt oude bidprentjes
Leden van de werkgroep Genealogie van de heemkundekring De Heerlyckheit Dongen waren deze dag in een stand aanwezig om met u bidprentjes uit te wisselen uit het inmiddels grote bestand van deze werkgroep.
Amuletten maken voor kinderen
Jongere kinderen hebben bij een eigen kraam, onder leiding van deskundigen, zélf uit speksteen een eigen amulet gemaakt. Uiteraard kon ieder deelnemend kind hier ook een eigen inscriptie op aanbrengen.
Muzikale sporen:
De gehele dag was de Smartlappenmeidengroep “Dongens Leed” op het terrein aanwezig om ons ook muzikaal op het spoor naar de tijd van toen te zetten.
Terras voor drankjes en broodjes
Centraal op het grasveld van de brink op De Heuvel was de gehele dag de gelegenheid om even rustig te bekomen met een hapje en een drankje tussen al de mogelijke activiteiten door.
Open Monumentendag 2009: Op de kaart gezet.
Monumentenlezing:
Woensdag 9 september in SED te ‘s -
Onderwerp van de lezing was Hendrik Verhees. Hendrik Verhees werd in 1744 geboren
in Boxtel als zoon van een timmerman en meester-
In het begin volgde hij de voetsporen van zijn vader en verrichte onderhoudswerkzaamheden aan de kerk en het predikantshuis in Boxtel. Een jaar later had hij vijftig mensen in dienst en was hij aannemer van de eerste Nationale Straatweg van ’s Hertogenbosch tot aan de grenzen van Luik. Vanaf 1767 zijn zijn eerste kaarten bekend, van zijn hand is o.a. de Meijerijkaart uit 1797. Zijn veelzijdigheid blijkt uit een korte opsomming van zijn bezigheden: landmeter/cartograaf, patriot en bestuurder, waterstaatkundige, architect, aannemer, schetsenmaker (o.a. van de Oude kerk in Dongen), vrederechter.
Open monumentendag op 12 september.
Heemkundekring de Heerlyckheit Dongen organiseerde samen met de gemeente Dongen in
2009 Open Monumentendag. Na een succesvolle samenwerking in 2006 leverde toneelvereniging
Kunst naar Kracht wederom op verschillende plaatsen in Dongen een ludieke bijdrage
aan het thema. Toneelspelers vertolkten bekende oud-
In het gemeentehuis was aan de hand van een aantal presentaties een beeld van 'Dongen op de kaart' (het landelijke thema voor dit jaar) te zien. Er was een fototentoonstelling te bekijken over Dongen. Aan de hand van oude kaarten van Dongen werden situatie van toen en nu getoond met fotomateriaal.
Daarnaast kon men op diverse locaties kennis maken met een aantal historische figuren van Dongen.
Deze figuren worden gespeeld door leden van Kunst naar Kracht. Zo wordt u op de locatie van de Hoogt
(ter hoogte van Hoge Ham 45) aanschouwelijk gemaakt hoe deze 19e eeuwse doolhof van huisjes en bedrijvigheid nu precies in elkaar zat. De historische figuren waren te vinden in de buurt van het klooster van de zusters Franciscanessen, de Hoogt, het kerkhof aan de Bolkensteeg, de voormalige molens aan de Sluisweg ter hoogte van de Donge, een boerderij in Achterhuizen, een muurschildering bij de voormalige looierij van Van Bavel aan de Hoge Ham.
Een impressie van de dag kunt u zien middels onderstaande link op de website van de gemeente Dongen.
http://www.dataopslag.net/storage/gemeentedongen/index.php?item=13090
Monumentendag 2010: De smaak van de 19e eeuw.
Voorgerecht;
De jaarlijkse monumentenlezing.
Voorafgaand aan de jaarlijkse Monumentendag is het een Dongense traditie een lezing te geven gerelateerd aan het jaarlijkse thema. Ook dit jaar was er een drukbezocht voorproefje. Het thema van de monumentendag van 2010 was “de Smaak van de 19e eeuw”. De lezing was in de kapel van de zusters Franciscanessen aan de Hoge Ham 25. Hier werd de documentaire over de zusters vertoond. Aanleiding voor het maken van deze documentaire (samenwerking van Peter Visser, Pieter den Boer en Kees van der Wee) is het 200 jarig bestaan van de zusters geweest. De dvd schetst een beeld van het klooster aan de Hoge Ham, de ingrijpende veranderingen in het moederhuis en de derde eeuw van de Zusters in Dongen en Indonesië. Uitvoerig wordt stilgestaan bij het 19e eeuwse interieur en de kunst van de kapel.
Hoofdgerecht;
De openstellingen.
Het landelijke thema van de Monumentendag; De smaak van de 19e eeuw is in Dongen door heemkundekring de Heerlyckheit Dongen in samenwerking met de gemeente letterlijk en figuurlijk opgepakt. Er was een smaakvolle route samengesteld langs 19e eeuwse panden in Dongen. Heel veel mensen maakten van de gelegenheid gebruik deze panden te bezoeken, er werden veel herinneringen opgehaald. Zulke bijzondere openstellingen zijn alleen mogelijk met de medewerking van de eigenaren van deze panden. De organisatie is hier heel dankbaar voor.
Kerkstraat 41: hier werd u rondgeleid door Daniel van Damme over het terrein en door het pand heen, u kreeg amuses te horen over de 19e eeuwse details van dit pand. Terwijl u proefde van een boekweitpannenkoek kon u luisteren naar 19e eeuwse muziek gespeeld door Olga de Kort, vocaal begeleid door Marianne Cornelissen.
Muur van het kerkhof van de Oude Kerk in de Kerkstraat: hier waren steenhouwers bezig een nieuwe lijst te plaatsen aan de muur.
Kardinaal van Rossumstraat 51: bijzondere aandacht voor mode. In de pand was ooit een hoedenatelier gevestigd. Het is tijdelijk tot in de puntjes in ere hersteld. De aanwezige hoedenmaakster gaf de locatie nog een extra cachet.
Kardinaal van Rossumstraat 13; achter in de tuin is een put te zien. De put is gemetseld uit ijsselsteentjes en ondergronds bijna 3,5 meter in doorsnede. Het vermoeden bestaat dat deze put de leverancier was van een belangrijke grondstof voor het bier van brouwer van Son. De liefhebbers konden een bier keuren met een 19e eeuws smaakje.
Gasthuistraat 19: gebouwd als fabrikantenwoning voor brouwer van Son. De brouwerij was hier ook gevestigd. Veel Dongenaren kennen het pand als het Open Huis.
Gasthuistraat 7: Desiré en André Vonk openden gastvrij hun deuren, Desirée heeft de hele dag alle bezoekers de details van de voormalige dokterswoning getoond.
Hoge Ham 124: Piet Willemse vertelde aan alle bezoekers het verhaal van de villa en zijn belangrijkste bewoner: d’n Bresser.
Nagerecht;
Ter gelegenheid van monumentendag heeft de heemkundekring een prachtig boekje uitgegeven over de details aan de 19e eeuwse panden van Dongen.
De 19e eeuw was voor veel zaken een kantelmoment, de industrialisatie kwam op gang en dat betekende ook nieuwe technieken en materialen in de bouwkunst.
De komst van gietijzer bijvoorbeeld in deze eeuw leidde tot nieuwe toepassingen aan de huizen. U kunt dat tot de dag van vandaag nog zien. In dit boekje legt Ranko Hamelinck u dit op toepasselijke wijze aan de hand van recepten uit.
Dat het u moge smaken.
Een video-
Open Monumentendag 2011
De commissie Open Monumentendag kijkt met plezier terug op een zeer geslaagde en bijzondere Open Monumentenavond dit jaar. De weergoden waren ons zeer welgezind, de plensbui barstte los op het moment dat we de laatste lampen en snoeren hadden opgehaald bij de deelnemers aan het lichtlint.
Het voornemen om herbestemde panden in het licht te zetten in de Lage en Hoge Ham is dankzij de medewerking van de bewoners aan de Lage en Hoge Ham heel goed gelukt. De Dongense bouwbedrijven leverden gratis de benodigde lampen voor het lichtlint, want zonder deze bouwlampen was het hele plan niet uitvoerbaar geweest. Dank aan de posten in de panden, die alle bezoekers over de geschiedenis en hun bewoners van die panden met verve hebben verteld. Ook dank aan alle bewoners die hun woning openstelden voor bezoek en gelukkig kon op het laatste moment de watertoren ook bezocht worden. We willen graag iedereen bedanken die belangeloos hun medewerking hebben verleend om deze avond te doen slagen.