Archeologie

 Cultuurhistorisch erfgoed

 Dialect (Donges PlatVorm)

 Beeldmateriaal

 Genealogie

 Open Monumentendag

 Overige projecten

Dongens Dialect
Het spreken van het echte Dongens dialect verliest terrein. Jongeren en ook nieuwe inwoners praten een soort algemeen Brabants. Voor zover ze zich niet bedienen van het Standaard Nederlands.
Dit is jammer. Dialect is een cultuurdrager.

Toch is dialect niet 'uit'. De laatste jaren zie je meer dan gemiddelde belangstelling ontstaan voor de 'eigentaal'. Verschillende zangers en popgroepen bewijzen dat in het dialect een bijzondere kracht ligt om je uit te drukken. En zo rond de jaarlijkse carnaval blijkt het Dongens dialect weer helemaal 'in' te zijn door 'Ut Peejke' en de carnavalsliedjes.

De werkgroep is druk doende de Dongense taalschat vast te leggen en levend te houden.

Onder het motto 'Dialect mag weer !!'.
Een nieuw Dongens woorden- en gezegdenboek(je) is in de maak. Het opsporen van Dongense woorden en gezegden is een kwestie van oren openhouden, vooral in contacten met oudere Dongenaren. Wel is het Dongense dialect aan ontwikkeling onderhevig. Wat is eigenlijk Dongens? Wat wij nu spreken, of wat onze ouders in onze jeugd zeiden? Of gaan we nog verder naar onze grootouders? Een groter probleem is de schrijfwijze. Vooral van de klinkers, immers het Dongens kent veel meer klanken dan het Standaard Nederlands. Ook andere dialecten worstelen met dit probleem. Je ziet dan ook in het Brabantse allerlei pogingen om die klanken op unieke manier vast te leggen. Meestal door accenttekens en trema's, wat vaak de leesbaarheid niet ten goede komt. En dat is logisch: dialect is immers een gesproken taal !
Daarom wil de werkgroep de Dongense klanken ook gaan vastleggen op een cd.

Donges PlatVorm

Praote in echt Donges lekt verleeje tèèd. Óos brakke en òok nuuwe Dongenèère praote 'n sòort algeméen Brabants. Of ze prebéere 't Standard Nederlaans ùit durre mond te krèège.

Des sund. Dialect is unne cultuurdraoger.

Toch héet dialect nog nie afgedaon. De leste jaore zíede meer dan gemiddelde belangstelling ontstaon vur de ‘èège taol’. Verschillende zangers en popgroepe bewèèze detter in 't dialect ne bizondere kraacht léet om oew èège ùit te drukke. En elk jaor rond karnaval blekt 't Donges dialect wir hillemaol in te zèèn dur 't Peejke en de karnavalslagers.

't Donges PlatVorm is druk béezig om de Dongese taolschat vaast te legge en lèèvend te houwe. Onder 't motto: ‘Dialect maag wir !!’.

'n Nuuw Donges woorde- en gezegdeboek(ske) is in de maok. 't Vèène van Dongese woorde en gezegdes is 'n kwestie van oore óopehouwe, vural bij kontakte meej ouwere Dongese meese. Wel is 't Donges dialect aon ontwikkeling onderhéevig. Wè is èègeluk Donges? Wè wij nou spréeke, of wè óos ouwelui zeeje toen we nog jong waare? Of gàon we nog verder nàor óozen opa en óos opoe?

'n Gròoter probléem is de schrèèfwèès.

Vural van de klinkers, want 't Donges kent véul meer klaanke dan ut Standard Nederlaans. Òok aandere dialecte worstele mee dées probléem. Ge zíet dan óok in 't Brabantse allerlei prebeersels om die klaanke op unieke menier vaast te legge.

Mistal dur aksenttéekes en treemas, wè dikkels de léesbarhed nie makkelijker màokt.En des logisch: dialect is ommes 'n gespróoke taol !

Derrom wil 't Donges PlatVorm de Dongese klaanke óok op cd gàon vaastlegge.

We gaan vaker verhaaltjes plaatsen in het Dongens dialect.

Dongense uitspraken op een tegeltje. Het plan is deze regelmatig aan te vullen.

Onder de knop hieronder volgen de toelichtingen zoals gegeven door de aanwezigen op 11 februari 2009.

Mocht u nu nog een andere uitleg hebben, aarzel dan niet te reageren.

Komt u dit teken op een van de pagina’s tegen, dan wordt uw hulp ingeroepen.

Reactie’s graag naar;

dialect@heemkundedongen.nl

Een project van het Meertens Instituut, van Dialect to Regiolect.

Tot nu is de werkgroep vooral naar buiten getreden met het beschrijven van Dongense woorden, klanken en

uitdrukkingen. Dat naar 'buiten komen' gebeurde middels het organiseren van een 'Donges Dictee'. Vijf jaar

op een rij hebben Dongense mensen kunnen deelnemen aan het dictee. In zo'n dictee werd een indringende

les in de Dongense taalkunde gegeven, gevolgd door een verhaal (uiteraard in 't Donges) waaruit dictee-

zinnen werden herleid. Het publiek schreef dan die zinnen (uiteraard in goej Donges) op. Degene met de

minste fouten was winnaar/winnares en ontving de bijzondere Schrèèfwèèsprèès (een wisseltrofee).

'worstelend publiek' bij Donges Dictee (foto Ad Hessels)

Daarnaast verscheen een eigen blad onder de titel Ut Schrèèfwèèzerke. Uitgaven hiervan zijn nog in beperkte mate te koop. Het blad wordt niet meer gemaakt; de werkgroep schrijft incidenteel een stukje in het verenigingsblad De Wazerweijen. Speerpunt voor de dialectgroep de komende jaren is het ontwikkelen van de eigen pagina op de website. Op dit moment steekt de werkgroep haar energie vooral in het vastleggen van 'geluid'. Doel is dat je over enige tijd op deze website Dongense woorden/klanken en verhalen niet alleen kunt lezen, maar ook horen. Reden temeer om regelmatig eens langs te komen op onze site.

Bende nuuwsgierig geworre?

Nim ketakt mee Ad Hessels,

C.L.Bressersstraot 25, 5104 EJ Donge

Tillefóon: 0162-321641.

Íeméele maag óok: dialect@heemkundedongen.nl